wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów województwo mazowieckie / powiat radomski / gmina Wolanów

Działy Encyklopedii

  • Znajdź dział

  • Galeria zdjęć
  • Opis i historia wsi
  • Mieszkańcy, wybitne postacie
  • Instytucje
  • Organizacje
  • Kultura i tradycja regionu
  • Miejsca kultu i martyrologii
  • Rzemiosło i rękodzieło
  • Krajoznawstwo i turystyka
  • Sport
  • Ekologia i ochrona środowiska
  • Działalność rolnicza
  • Działalność pozarolnicza
  • Media
  • Bibliografia, filmy, linki

Wolanów

www.wolanow.26-625.wsiepolskie.pl

Moderator: Konrad Gałka

Redakcja: Konrad Gałka-nauczyciel ZSO-PG Wolanów.

Zostań moderatorem tematycznym
Galeria wsi Wolanów
nazwa: Wolanów
poczta: Wolanów
kod pocztowy: 26-625
region: Mazowsze
podregion: Radomski
wieś sołecka: tak
Dopisz się do tej wsi: mieszkaniec sympatyk były mieszkaniec

Portret wsi

Informacje ogólne

Nazewnicza historia Wolanowa.

Pierwsze zachowane zapisy źródłowe odnotowują ją już w 1. połowie XV w. jako Kowalska Wola: de Covalska Wola (1412). W tej formie utrzymuje się ona do końca 2. połowy XVI w.: Wolya Kowalska (1508), Cowalska Wolya (1569). Przymiotnikowy człon określający ma swój wyraźny związek z nazwą osobową Kowale, częstą w wielu innych określeniach miejscowych na Mazowszu i innych częściach kraju. Jej forma liczby mnogiej odnosi się do osady rzemieślniczej, w której miejscowi kowale wykonywali określone usługi. Kowalstwo musiało być tam na tyle powszechnym zawodem, że stało się podstawą utworzenia nazwy osobowej. Rzeczownikowy nazwy Wola, właściwy był pierwotnie bardzo częstym nazwom wsi czy niewielkich osad, „zakładanych na surowym korzeniu, z zastosowaniem dla jej nowych mieszkańców ulgi na zagospodarowanie”. Miejscowa ludność z woli właściciela tych gruntów zwalniana była czasowo z podatków lub innych świadczeń na jego rzecz. Taką etymologię wyraźnie dostrzegamy też w samej nazwie miasta Zwoleń, kiedyś także wsi założonej na terenie wydartym Puszczy Radomskiej.
Najstarsze na Mazowszu nazwy miejscowe o tym pochodzeniu występują już z XII w.(1185) i zapisywane są najpierw w formie liczby mnogiej Kowale, dla odróżnienia z określeniami przymiotnikowymi, potem w formie singularnej Kowala. Częste występowanie takich określeń nie może dziwić, gdyż posługi kowalskie na ziemiach polskich stały się powszechne już w początkowym okresie średniowiecza. Taką genezę mają nazwy podradomskiej gminy Kowala, wcześniej Kowale oraz dwuczłonowe określenia miejscowe Kowala Duszocina i Kowala Stępocina, wcześniej (w latach 1400 - 1480) zapisywana jako Kowale Duszocina (własność Duszoty) i Kowale Stępocina (własność Stępoty).
Od początku XVII w. miejscowość Wola Kowalska zaczęto określać jako Wola Świętej Doroty (Wola S. Doroty – 1787). Stało się tak pod wpływem kultu patronki miejscowego drewnianego kościoła, przeniesionego w 1994r. do Muzeum Wsi Radomskiej, gdzie po renowacji pełni nadal swoje funkcje sakralne.
Na gruntach wsi Wola Św. Doroty w 1773r. założono miasto, któremu w 1802r. nadano nazwę Wolanów. Nazwa ta powstała w wyniku pominięcia istniejącego wcześniej członu odróżniającego przy jednoczesnym upodobnieniu formalnym imienia miasta do częstych nazw dzierżawczych z przyrostkiem –ów. Wolanów jest jednak nazwą kulturową.
Końcowe przekształcenie nazwy wynikało najprawdopodobniej z chęci uproszczenia samej jej formy. Nie bez znaczenia mogły tu być też względy prestiżowe, gdyż wcześniejsza postać nazwy miejscowej bardziej pasowała do określenia wsi niż miasta, choćby nawet niewielkiego. W materiale onomastycznym nazw miast z członem Wola jest niezwykle mało, por. Stalowa Wola i Zduńska Wola. Powszechna jest natomiast w nazwach wsi oraz dzielnic miejskich, które do niedawna były także pobliskimi wioskami, włączonymi potem do miejskiej aglomeracji.

Wśród nazw miejscowych z terenu gminy Wolanów zwracają na siebie uwagę także Garno i Sławno. Budowa słowotwórcza obu nazw wskazuje na ich wyjątkowo długą historię i zagadkową etymologię. Warto kiedyś i nad nimi zatrzymać się bliżej.

Stanisław Prażmowski
Stowarzyszenie
Dla Przyszłości Gminy Wolanów


Położenie Gminy
Gmina Wolanów położona jest w południowej części województwa mazowieckiego wzdłuż drogi krajowej Nr 12 Radom – Łódź 11, km od Radomia. Od strony wschodu gmina graniczy z miastem Radom, od zachodu z gminą Wieniawa, od południa z gminą Kowala, Orońsko, Szydłowiec, a od północy z gminami Przytyk i Zakrzew. Przez gminę przebiega linia kolejowa Radom - Piotrków Trybunalski. Lesistość terenu gminy wzrasta i obecnie jest na poziomie pow. 11 %.

Geograficznie obszar gminy Wolanów położony jest w zachodniej części Równiny Radomskiej stanowiącej strefę przejściową pomiędzy Wyżyną Kielecko- Sandomierską z Kotliną Kozienicką. Jest to obszar o wysokości od 150 do 200 m n.p.m. o powierzchni lekko falistej. Teren gminy Wolanów położony jest w zlewni rzeki Radomki. Klimat zmienny, typowy dla strefy przejściowej pomiędzy klimatem kontynentalnym a morskim. Przez teren gminy przepływa rzeka Radomka oraz jej dopływy – Szabasówka, Jabłonnica, Garlica oraz Dobrzyca z bezimiennymi ciekami.

W dolinach rzek Szabasówki i Radomki istnieje możliwość rozwoju agroturystyki i rekreacji.
Poniżej link do filmu o Wolanowie.
http://www.youtube.com/watch?v=wBeZZs3mFpQ

Ogłoszenia

Aktualności

- Brak -


Zobacz wszystkie

Wizytówki

Stwórz na portalu wsiepolskie.pl własną wizytówkę, by skutecznie zareklamować swoją firmę, instytucję czy organizację. Informacja o twojej działalności pojawi się na stronach internetowych wsi w gminie, powiecie, województwie lub też w całym kraju. Włącz się do ogólnopolskiego organizmu internetowego wsiepolskie.pl rozdając swoją wizytówkę użytkownikom naszego portalu. Dzięki oryginalnej, niezwykle skutecznej, regionalno-tematycznej wyszukiwarce twoja oferta trafi do wielu potencjalnych odbiorców i zainteresowanych.